Mini-winters zoals januari 2024 lijken geen toeval meer te zijn. Voor de schaatsliefhebbers die niet kunnen wachten is het nog belangrijker om er snel op uit te trekken. Snel maar wel veilig. Je ziet dan ook steeds meer mensen die als een soort personal rayonhoofd vroeg naar het ijs gaan om de dikte vast te stellen. Dat gebeurt meestal na drie nachten vorst van minstens rond de 5 graden onder nul. Bij de meeste schaatsliefhebbers die er vroeg bij willen zijn, is bekend waar je het beste kunt zijn. Zo trokken de schaatsliefhebbers Job en Harmen uit Ede gewapend met ijsprikkers en een schuifmaat naar het Leersumseveld. Friezen trekken meestal een dag eerder naar hun Ryptsjerksterpolder. Op dat ondiepe water kun je vaak al na twee nachten het ijs op.

schaatsen op natuurijs meting ijsdikte
Meten van de ijsdikte op 10 januari op het Leersumseveld; ijsdikte 3 cm

Bij meting in de vroege ochtend van 10 januari bleek de dikte van het ijs 34 mm te zijn; schaatsen kan misschien, maar dit is wel erg dun. Tien meter uit de kant is een ijsrand zichtbaar die iets verderop richting de oever loopt. Een meting op die plek laat zien dat dit ijs minder dan 3 cm is; veel te dun. AAn deze kant van het meertje had de wind vrij spel; hopelijk biedt een meertje verderop, dat meer beschut ligt, beter ijs.

schaatsen natuurijs veiligheid
Een ijsvloer blijkt toch van plek tot plek te verschillen in ijsdikte en dat kan net fataal zijn

Bij dat meertje klinkt het geluid van een eenzame schaatser op het ijs. Bert was in alle vroegte gaan proberen. En het ging goed…..Het ijs kraakte, maar leek verder betrouwbaar. En dus volgden de pioniers. Zelfs voor 4 mensen bleek het ijs dik genoeg. RTVUtrecht was erbij en legde de beelden vast.

De rondjes op het ijs worden steeds iets groter, maar dan gaat het mis. Bert schaatst van het dikkere ijs waarop hij die morgen begonnen is een randje over. Daarmee komt hij op de ijslaag die door de wind waarschijnlijk een dag later is dichtgevroren. Het ijs houdt hem niet en hij wordt daarmee de eerste schaatser die deze dag door het ijs zakt.

door het ijs schaatsen op natuurijs doorzakken
En dan op net wat dunner ijs gaat het plotseling mis en kruipt de volledig natte schaatser op wat dikker ijs

De eerdere meting bleek dus een goede indicatie.  Gelukkig konden de Edenaren de schaatser die kopje onderging een kopje warme koffie aanbieden uit de thermosfles. Gelukkig had Bert zelf droge kleren én een handdoek bij zich. Wel gaf hij toe dat hij eigenlijk ook ijspriemen bij zich had moeten hebben. 

En dan een paar honderd meter verderop op de derde plas schaatsen meer mensen. Niets aan de hand. Deze derde plas heeft in de luwte van het omringende bos nog minder last gehad van de wind, waardoor de ijsvorming eerder kon beginnen. Pionieren blijft spannend. Zelfs, of juist, in een gebied waar de ijsdikte gelijk lijkt te zijn. En dat is dus niet altijd het geval.

Goed te meten en ook goed kijken maakt dan het verschil tussen heerlijk schaatsen of een koud en nat pak. Dit voorbeeld van plaatselijke verschillen bij een en dezelfde schaatslocatie komt regelmatig voor, zonder dat we het waarnemen. Meestal wordt de ijsvloer stabieler na een paar goede nachten vorst erna. Helaas was ook deze ijsperiode iets te kort. Wel kon het ijs een dag later toch grotere hoeveelheden schaatsers dragen. Op de eerste dooidag, vrijdag 12 januari was het ook alweer minder.

De moraal van dit verhaal: benut zo veel mogelijk elke dag dat je ook maar even kunt schaatsen, meet en kijk goed naar de ijsvloer en het allerbelangrijkste: ga nooit alleen onbekend ijs op.