Als tweede locatie in het kader van het thema ‘over de ijsvloer bij’ was de KNSB met haar ijsmeesters te gast op 21 februari 2026 bij de ijsbaan in Oosterbeek. IJsmeester Sjon Grobbée gaf in een helder betoog zijn ervaringen weer met het creëren van een vroege en goede ijsvloer. Liefst zo lang mogelijk. En dat is precies het doel waarvoor de ijsmeesters van de andere ijsclubs deze bijeenkomsten bezoeken. Vooral het uitwisselen van ervaringen is het hoofddoel van deze bijeenkomsten. Het merendeel van de deelnemers kwamen van de combibanen (w.o. Almere, Arnhem, Ede, Baambrugge, Apeldoorn) en een enkeling van de landijsbaan (w.o. Renkum en Giessenburg).
Net zoals andere ijsbanen in het land heeft ook de ijsbaan van Oosterbeek een lange geschiedenis; opgericht in 1918. Ze hebben er een mooi boek van gemaakt: ‘Oosterbeek op glad ijs’ Sjon beschrijft de ontwikkeling van de sintelbaan tot de huidige situatie met betonnen ondergrond. Binnen de schaatswereld is de baan van Oosterbeek een thuishaven voor het team Reggeborgh, vooral bekend van Femke Kok, Patrick Roest en Kjeld Nuis. Het team komt er graag skeeleren vanwege de baan en de omgeving. De baan is in 2015 vlak geslepen; er was teveel niveauverschil. Het ijs maken gebeurt met een 3000 ltr tank; 1 rondje sproeien is 1 mm ijs. Als na het eerste rondje van 10 minuten leeg is, is er 50 minuten voordat de volgende rit gedaan wordt. Alleen als het harder dan 5 graden vriest gaan er twee tanks per uur leeg. In die nachten kunnen ze 2 cm ijsdikte bereiken. Bij het oprijden van de baan is altijd het eerste lekwater er al uit voordat de tweede ronde gereden wordt. De ijsbaan gaat in de regel om 9 uur open; de laatste tank gaat er om 7 uur nog op. Bij de werkwijze is ook veel op andere plaatsen gekeken hoe ze het elders doen. Het motto van Sjon: “wel; verbeteren maar niet het wiel opnieuw uitvinden.” En zo worden dus steeds kleine verbeteringen aangepast.
Als een van de aandachtspunten bij het sproeien noemde Sjon het zogenaamde Mpemba-effect. Het bijzondere van dit fenomeen is dat warm water vaak sneller bevriest dan koud water, door een combinatie van verdamping, stroming, gassen en kristallisatiegedrag. Daarom is het sproeien met warmer water heel vaak een voordeel. De kunst is om de druppel zo klein mogelijk te houden zodat daarna snel afkoeling plaatsvindt.
Behalve met het uitproberen van sneller ijsmaken is ook meer aandacht besteed aan het langer ijs houden. Sommige dingen lukken, andere niet. Afdekken van het ijs met wit plastic gaf bijvoorbeeld veel vuil op de baan, maar afdekken met ijsslijpsel of sneeuw werkt wel heel goed: Met “sneeuw is mijn vriend” typeerde Sjon de positieve werking van sneeuw; “we bekijken zelfs de mogelijkheid van gebruik van sneeuwkanonnen”. Tegen zoninstraling op de baan wordt gewerkt met zonwerende schermen.
Bij een rondje over de baan en blik op de apparatuur kwamen nog veel praktische zaken naar voren. Zoals het (gemakkelijk) kunnen weghalen van een dweil bijvoorbeeld, het schoonhouden van de baan tegen vuil en aanslag en het opbrengen van het water en het vullen van de tank buiten de baan. Ook de ervaringen met het gebruik van kalk is met elkaar doorgenomen. De ervaring in Oosterbeek is dat kalk het beste als tussenlaag opgebracht kan worden. De baan van Oosterbeek ligt op 40 m hoogte. Voor de toekomst wordt nog gedacht aan het opbrengen van een isolatie laag als het geheel niet te hoog zou gaan worden. De ogen zijn vooral gericht op het kunnen ijs maken bij temperaturen tussen min 1 en min 3 graden. Het werk van het Fieldlab van Universiteit Twente wordt dan ook nauwkeurig gevolgd.
Na de presentatie en de rondgang op de baan nog even een kijkje in de werkplaats, compleet met een oude dweilmachine van de kunstijsbaan van Deventer uit lang vervlogen tijden. Maar wie weet draait deze straks zijn rondjes over het Oosterbeekse ijs. Een ding is zeker: de Oosterbeekse ijsclub heeft een grote groep schaatsliefhebbers de afgelopen winters heel wat plezier bezorgd en als het aan Sjon en de rest van de vrijwilligers ligt kunnen we er in de toekomst nog meer van verwachten. We kijken terug op een geslaagde middag met een gastvrije ontvangst compleet met goed verzorgde koek en zopie.
KIJK/LEES MEER
- Een kijkje op de baan en de sproeitank
- Website van de ijsbaan
- Facebookpagina van de ijsbaan
- Eerdere bijeenkomst natuurijsmeestersgilde in 2025/2026
- Het Mpemba effect uitgelegd